ΕΙΚΟΝΑ

Αγωγή τουαλέτας

Η στιγμή που ξεκινά ο γονιός τη διαδικασία για να αφαιρεθεί η πάνα και το παιδί αρχίζει να επισκέπτεται την τουαλέτα, σηματοδοτεί μία σημαντική αναπτυξιακή περίοδο ως προς την ωρίμανσή του, τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά. Είναι μια νευρολογικά εξελισσόμενη διαδικασία, καθώς το παιδί αρχίζει να ελέγχει σωστά τους σφιγκτήρες του. Μία ενδεικτική ηλικία κατά την οποία τα παιδιά μπαίνουν σε αυτή τη διαδικασία, είναι η ηλικία μεταξύ 2 έως 4 ετών.

Η σωστή χρονικά στιγμή για να ξεκινήσει ένα παιδί την αγωγή τουαλέτας, θα γίνει σταδιακά αντιληπτή από το γονιό, καθώς θα αναγνωρίσει στη συμπεριφορά του παιδιού του τα «σημάδια» που θα του δείχνουν την ετοιμότητά του. Θα πρέπει δηλαδή το παιδί να μπορεί να μετακινείται για να πηγαίνει προς την τουαλέτα, να αναγνωρίζει ότι είναι λερωμένο και να το αναφέρει, να μιμείται διαδικασίες που κάνουν οι μεγάλοι, να ακολουθεί απλές εντολές, να συμμετέχει στην απόδυση αρχικά και σταδιακά στην ένδυσή του. Όλα αυτά μας δείχνουν ότι δεν πρέπει να βιαστούμε να θέσουμε το παιδί σε μια τέτοια διαδικασία αν δεν σιγουρευτούμε πρώτα ότι το ίδιο το παιδί είναι έτοιμο για κάτι τέτοιο.

Έχοντας κατοχυρώσει ο γονιός ότι το παιδί του είναι έτοιμο για τη συμμετοχή του στην αγωγή τουαλέτας, παίρνει την απόφαση για το πότε θα ξεκινήσει το πρόγραμμα. Είναι σημαντικό να υπάρχει αρκετός χρόνος στο πρόγραμμα των γονιών ώστε να ασχοληθούν με αυτή τη διαδικασία καθώς όπως θα δούμε παρακάτω απαιτεί συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα, αλλαγές ρούχων κλπ. Θα ήταν προτιμότερο λοιπόν αν καθυστερούσαν την έναρξη του προγράμματος για λίγο προκειμένου να γίνει σωστά π.χ. το καλοκαίρι ή σε ένα διάστημα που θα μπορεί να πάρει άδεια από την εργασία.

Περνώντας πλέον στο πρόγραμμα της τουαλέτας καλό θα είναι συγκρατήσουμε δύο αρχές:

  • Θετική ενίσχυση: Τα παιδιά αντιδρούν καλύτερα όταν μετά από μία καλή συμπεριφορά έχουν κάποια ανταμοιβή, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να ενδυναμωθεί και να θέλει να την επαναλάβει. Η ανταμοιβή θα μπορούσε να είναι είτε κάτι υλικό όπως για παράδειγμα ένα γλυκό, τηλεόραση, παιχνίδι κλπ, είτε μία κοινωνική συμπεριφορά όπως για παράδειγμα ένα χαμόγελο, μια αγκαλιά ή μια ενθουσιώδης επιβράβευση.
  • Όχι τιμωρία – όχι πίεση: Όπως είπαμε νωρίτερα η διαδικασία της τουαλέτας για πολλά παιδία είναι από μόνη της αρκετά αγχωτική και απαιτεί υπομονή. Έτσι λοιπόν ακόμα και αν το παιδί έχει αρνητική αντίδραση (π.χ. νεύρα, θυμό κλπ), σταματάμε ήρεμα εκείνη τη στιγμή και προσπαθούμε αργότερα χωρίς να προκληθεί κάποιος καυγάς.

Βήμα – βήμα:

  • Καλό είναι δύο εβδομάδες πριν την έναρξη της διαδικασίας να κρατήσετε ένα πρόγραμμα για τα ούρα και τις κενώσεις του ελέγχοντας την πάνα του, ώστε να έχετε μια πρώτη εικόνα για τον κύκλο του παιδιού.
  • Αφού είστε έτοιμοι να ξεκινήσετε κάντε μια πρώτη κουβέντα με το παιδί ώστε να προετοιμαστεί για αυτή τη διαδικασία. (π.χ. έγινες μεγάλο παιδί πια και ήρθε η ώρα να πηγαίνεις στην τουαλέτα κλπ.). Εάν δείτε το παιδί να αντιδρά αρνητικά σε αυτό, το σέβεστε και το ξανασυζητάτε μετά από λίγες εβδομάδες.
  • Με την έναρξη της εκπαίδευσης αφαιρείτε την πάνα και δεν την ξαναβάζετε ποτέ. Είναι σημαντικό για το παιδί να μην αποπροσανατολίζεται και να υπάρχει η σταθερά της τουαλέτας.
  • Διευκρινίζετε μαζί με το παιδί αν προτιμάει να πηγαίνει στη λεκάνη ή στο γιογιό. Ανάλογα με την επιλογή του φροντίζετε να αγοράσετε μαζί του το γιογιό ή το καθισματάκι της αρεσκείας του, ώστε να αυξηθεί το κίνητρο και να γίνει πιο ευχάριστη η διαδικασία. Η θέση του πάντα πρέπει να είναι αναπαυτική και σταθερή, δίνοντάς του το αίσθημα της ασφάλειας. Έτσι αν προτιμήσει τη λεκάνη καλό είναι με ένα σκαλάκι να φροντίσετε να πατάει τα πόδια του και να μην κρέμονται στον αέρα.
  • Η επίσκεψη στην τουαλέτα μπορεί να γίνεται αρχικά ανά μισή ώρα και σταδιακά ανά μία. Εάν έχετε καταγράψει νωρίτερα τον κύκλο του και γνωρίζετε περίπου τις ώρες του, τότε καλό είναι να το πηγαίνετε στην τουαλέτα 5 με 10 λεπτά νωρίτερα από την προκαθορισμένη ώρα.
  • Χρησιμοποιείτε συγκεκριμένες λέξεις χωρίς να τις αλλάζετε κάθε φορά. Για παράδειγμα λέμε στο παιδί «Ήρθε η ώρα να πάμε στο μπάνιο» ή «Ήρθε η ώρα να πάμε για τσίσα» κλπ. Με τον τρόπο αυτό θα είναι ξεκάθαρο στο παιδί και θα το βοηθήσετε να μάθει να το ζητάει πιο εύκολα.
  • Στην τουαλέτα το παροτρύνετε να έχει ενεργή συμμετοχή σε όλη τη διαδικασία. Να προσπαθήσει να κατεβάσει το παντελόνι και το βρακάκι του, του μαθαίνουμε τη διαδικασία της καθαριότητας (σκούπισμα, πλύσιμο χεριών), να τραβάει το καζανάκι ή να αδειάζει το γιογιό στη λεκάνη.
  • Ατυχήματα: Θα συμβούν και το πιθανότερο είναι να συμβούν αρκετά! Πρέπει να είστε έτοιμοι για αυτό, ώστε να μην υπάρξει αρνητική συμπεριφορά προς το παιδί (μάλωμα). Ένα «δεν πειράζει» με χαμόγελο θα το κάνει να αισθανθεί καλύτερα.
  • Μόλις παρατηρήσετε ότι το παιδί δεν λερώνεται πλέον και δεν κάνει εκκενώσεις μειώνουμε σταδιακά τις επισκέψεις στην τουαλέτα και περιμένουμε να μας το ζητήσει το ίδιο. Για να φτάσει το παιδί σε αυτό το στάδιο πρέπει να έχουν γίνει επιτυχώς τα παραπάνω.

 

 

Tips:

  • Φορέστε στα παιδιά ελαφριά ρούχα ώστε να γίνεται εύκολα η ένδυση και η απόδυση και να μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή.
  • Διαμορφώστε το μπάνιο ώστε να έχει εύκολη πρόσβαση και να είναι ευχάριστο. Υπάρχουν ένα – δύο αγαπημένα παραμύθια ώστε το παιδί να χαλαρώνει και να αισθάνεται άνετα.
  • Να συμβουλεύστε πάντα τον παιδίατρο, εάν θεωρείτε ότι το παιδί μπορεί να αντιμετωπίζει προβλήματα δυσκοιλιότητας. Δεν επιμένουμε παραπάνω αν δεν λυθεί το θέμα αυτό γιατί μπορεί να γίνει αρκετά επίπονη και οδυνηρή διαδικασία.

 

Υπομονή, χαμόγελο και καλή επιτυχία ! ! !

 

Πρόγραμμα Τουαλέτας

Ώρα

 Σημειώνετε:
Την ώρα που πάτε τουαλέτα και δεξιά:

Τ        → Τσίσα

Κ        → Κακά

Τ + Κ → Και τα δύο

—        → Τίποτα

 Βουτυράκης Γιάννης, Εργοθεραπευτής